Van onze advocaat verdeling erfenis. Het Gerechtshof Den Haag heeft op 29 augustus 2017 uitspraak gedaan over de verdeling en afwikkeling van een erfenis. Was er sprake van een processueel ondeelbare rechtsverhouding en was (daarom) gedwongen schuldverrekening wel mogelijk?
Het gaat in deze zaak om het volgende. Op 13 februari 2009 is de vader (erflater) van appellante en de zoon overleden. Erflater heeft in zijn testament van 7 januari 2004 zijn drie dochters, waaronder appellante, onder de last van legaten benoemd tot zijn enige erfgenamen, gezamenlijk en voor gelijke delen, en de zoon uitgesloten als erfgenaam. Bij voormeld testament is aan de zoon een tweetal legaten toegekend te weten: één/vierde van de nagelaten voorwerpen van inboedel (niet vrij van rechten en kosten) en het recht van vruchtgebruik van een door de drie dochters als erfgenamen af te zonderen bedrag ter grootte van hetgeen de dochters meer hebben ontvangen dan zij zouden hebben ontvangen bij vererving volgens het versterferfrecht, waarbij de zoon mede-erfgenaam zou zijn, waarbij het legaat van inboedel in de berekening dient te worden betrokken. Het geheel wordt door erflater in zijn testament genoemd: het fonds. De verkrijgingen uit voormelde legaten zijn onder testamentair bewind gesteld, en appellante is tot zelfstandig beheers- en beschikkingsbevoegd bewindvoerster benoemd. Appellante is bij het testament van erflater tevens tot executeur benoemd.
De advocaat van appellante betoogt met haar grief dat zij in eerste aanleg in een verkeerde hoedanigheid, namelijk in persoon, is gedagvaard, aangezien de inleidende vordering zich richt tegen appellante in haar hoedanigheid van executeur, welke vordering tegen haar ook in die hoedanigheid door de rechtbank is toegewezen. Volgens appellante had de rechtbank haar niet in haar hoedanigheid van executeur mogen veroordelen nu zij niet in die hoedanigheid was gedagvaard. Bovendien bezat appellante ten tijde van de procedure in eerste aanleg niet meer de hoedanigheid van executeur, nu de nalatenschap van erflater reeds in oktober 2011 was verdeeld en haar taak als executeur daarmee was geëindigd. Gelet op het vorenstaande had de rechtbank de bewindvoerster in haar vorderingen niet-ontvankelijk moeten verklaren, aldus appellante.
Het hof stelt vast dat appellante in de procedure in eerste aanleg in persoon is gedagvaard en door de rechtbank ook in persoon als procespartij is aangemerkt. Tussen partijen is niet in geschil dat ten tijde van de procedure in eerste aanleg de taak van appellante als executeur reeds was geëindigd. In eerste aanleg is derhalve gedagvaard een executeur wiens taak en beheer klaarblijkelijk in 2011 was geëindigd (artikelen 4:149 en 150 BW), terwijl de nalatenschap was verdeeld. Appellante kon niet meer in haar hoedanigheid van executeur worden veroordeeld, alleen in persoon in haar hoedanigheid van erfgename.
Gedwongen schuldverrekening en de processuele ondeelbare rechtsverhouding
Het geschil betreft in het bijzonder de vraag of appellante terecht de vordering van de zoon uit hoofde van het legaat heeft verrekend met een door haar gestelde schuld van de zoon aan de nalatenschap van erflater. Aangezien de zoon geen erfgenaam is, kan van gedwongen schuldverrekening geen sprake zijn (artikel 4:228 BW).
Door verrekening van die door de zoon gemotiveerd betwiste nalatenschapsvordering zijn alle erfgenamen gebaat en betreft het ook de omvang van hun erfdelen. Nu het hier gaat om een processueel ondeelbare rechtsverhouding, had de bewindvoerster alle erfgenamen in de procedure moeten betrekken. Daarbij komt nog dat aan de zoon een onverdeeld aandeel in de inboedel van erflater is gelegateerd, zodat hij als deelgenoot aan de verdeling daarvan had moeten meewerken. De andere erfgenamen regardeert dat ook. Ook op dit punt is sprake van een processueel ondeelbare rechtsverhouding.
Het hof zal dan ook ambtshalve de bewindvoerster in de gelegenheid stellen de beide andere niet opgeroepen erfgenamen alsnog als partij in het geding te betrekken door oproeping binnen vier weken na de dagtekening van dit arrest.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u vragen over de verdeling van een erfenis, de taken van de executeur in een erfenis, over de processueel ondeelbare rechtsverhouding bij de verdeling van een nalatenschap of over de mogelijkheid van gedwongen schuldverrekening, belt u dan gerust onze advocaat verdeling erfenis op 020-3980150.