Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden heeft op 7 jun8i 2022 uitspraak gedaan over de vraag of de vermogensverschuiving tussen erflater en zoon onrechtmatig waren.
Appellant stelt dat er in de periode vanaf 2008 tot (na) het overlijden van de vader vermogensverschuivingen zijn geweest tussen het vermogen van vader en dat van geïntimeerde (en zijn echtgenote).
Vader wist daar niet van en had daar geen zicht op.
Vader was niet meer in staat zijn vermogensrechtelijke belangen te behartigen en te overzien.
De door appellant geraadpleegde dokter spreekt van een dementieel beeld bij vader.
Appellant heeft een onderzoek laten doen naar deze vermogensverschuivingen en komt tot de conclusie dat een rechtsgrond daarvoor ontbreekt, althans dat die rechtsgrond hooguit een gift zou kunnen zijn.
Dat betekent volgens appellant dat geïntimeerde de bedragen die uit het vermogen van vader in zijn vermogen zijn gevloeid aan de nalatenschap moet vergoeden.
De grondslagen daarvoor zijn :
- onverschuldigde betaling;
- ongerechtvaardigde verrijking;
- onrechtmatige daad.
Mocht sprake zijn van giften van vader aan geïntimeerde dan zijn deze volgens appellant tot stand gekomen door misbruik van omstandigheden en daardoor vernietigbaar.
Omdat geïntimeerde opzettelijk heeft verzwegen dat de nalatenschap een vordering op hem had tot teruggave van deze bedragen heeft hij zijn aandeel in die vordering verbeurd (artikel 3:194 lid 2 BW).
De rechtbank heeft vastgesteld dat de nalatenschap nog bestaat uit de twee bankrekeningen bij de ABN AMRO Bank en de onverdeelde helft van de woning in Frankrijk en bepaald dat aan geïntimeerde en appellant ieder de helft van de saldi op die bankrekeningen toekomt, te verminderen met de helft van de verkoopkosten en te vermeerderen met de helft van de verkoopopbrengst van de woning in Frankrijk.
De rechtbank heeft tevens beslist dat geïntimeerde niet onrechtmatig geld heeft onttrokken van vader; dat vader geen onverschuldigde betalingen aan geïntimeerde heeft gedaan; dat geïntimeerde niet ten koste van vader ongerechtvaardigd is verrijkt; en dat geïntimeerde geen misbruik heeft gemaakt van afhankelijkheid van vader om hem te bewegen tot het doen van schenkingen aan geïntimeerde.
Erfrecht. Vermogensverschuiving tussen erflater en zoon. Onverschuldigde betaling? Onrechtmatige daad? Misbruik van omstandigheden? Ongerechtvaardigde verrijking? Schenkingen of giften? Verzwijging? Bewijs.
De rechter oordeelt als volgt.
Het hof is van oordeel dat appellant (voorshands) heeft bewezen dat de vermogensverschuivingen tussen vader enerzijds en geïntimeerde en zijn echtgenote anderzijds tot de bedragen die zijn genoemd zonder rechtsgrond zijn geschied, zodat tot de nalatenschap een vordering op geïntimeerde (en/of zijn echtgenote) behoort tot een totaalbedrag van € 946.282,26.
Die vordering is:
- voor zover het gaat om prestaties die vader zelf zonder rechtsgrond heeft verricht: een terugvordering vanwege onverschuldigde betaling van die prestaties; en
- voor zover het gaat om onttrekkingen zonder rechtsgrond door geïntimeerde en/of zijn echtgenote aan het vermogen van vader: een vordering tot vergoeding van de schade die vader door een onrechtmatige daad van geïntimeerde en/of zijn echtgenote heeft geleden.
Het hof laat nog in het midden in hoeverre die vordering is aan te merken als een vordering tot schadevergoeding vanwege ongerechtvaardigde verrijking van geïntimeerde en zijn echtgenote ten koste van vader.
Omdat appellant zijn vordering heeft beperkt tot € 884.044 is dit het maximaal toe te wijzen bedrag (en niet het bedrag van € 946.282,26).
Het hof hanteert dit bewijsvermoeden, omdat geïntimeerde de zeer concrete stellingen van appellant over de vermogensverschuivingen, het ontbreken van een rechtsgrond daarvoor en de daarvoor door appellant aangevoerde bewijsstukken slechts in heel algemene zin bestrijdt en niet of nauwelijks ingaat of reageert op de concrete bedragen en geldstromen die appellant in de bedoelde onderdelen noemt.
Geïntimeerde heeft wel aangeboden bewijs te leveren door het horen van getuigen en deskundigen.
Hij krijgt dan ook de gelegenheid tegenbewijs te leveren van het bewijsvermoeden door het horen van getuigen of deskundigen.
Dat betekent dat geïntimeerde bewijs moet aandragen waarmee de stelling van appellant wordt ontzenuwd dat de vermogensverschuivingen tussen het vermogen van vader en het vermogen van geïntimeerde en zijn echtgenote, die appellant noemt, en die in totaal € 946.282,26 bedragen, zonder rechtsgrond zijn geschied.
Geïntimeerde heeft aldus de bewijsleveringslast, maar krijgt niet het bewijsrisico.
Dat blijft bij appellant en verwezenlijkt zich als het tegenbewijs slaagt.
Slaagt geïntimeerde erin voor het gehele bedrag of een deel daarvan tegenbewijs te leveren, dan moet het hof (in zoverre) nog beoordelen of sprake is van schenkingen of giften van vader aan geïntimeerde die vanwege misbruik van omstandigheden moeten worden vernietigd.
Appellant kan zo’n vordering tot vernietiging in deze procedure over de verdeling van de nalatenschap van vader instellen.
Het is niet zo dat de erfgenamen slechts samen deze vordering kunnen instellen.
Staat vast dat sprake is van schenkingen of giften, dan moet appellant bewijzen dat sprake is van misbruik van omstandigheden.
Appellant heeft daarvoor een voldoende specifiek bewijsaanbod gedaan in zijn memorie van grieven.
Het hof geeft om proceseconomische redenen appellant in het kader van de getuigenverhoren rond het tegenbewijs van geïntimeerde de gelegenheid te bewijzen dat sprake is van misbruik van omstandigheden door geïntimeerde en zijn echtgenote bij de gestelde giften.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat verdeling erfenis over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat verdeling erfenis op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de verdeling van een erfenis, bezoek dan onze website over de verdeling van een erfenis. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.