Erfrecht. Legitieme naar oud recht. Vaststelling van de omvang van de legitimaire massa van de nalatenschap. Waarde van een woning. Informatie. Waardering van een onderneming. Erfbelasting

De Rechtbank Limburg heeft op 8 maart 2023 uitspraak gedaan over de vaststelling van de omvang en de waarde van de nalatenschap ter bepaling van de legitieme naar oud recht.

Eiser heeft zijn vorderingen ingesteld in het kader van de bepaling van de omvang van de legitimaire massa van de nalatenschap van de in 2001 overleden erflater.

Deze nalatenschap is opengevallen onder het oud recht en eiser is in dat kader erfgenaam.

Erfrecht. Legitieme naar oud recht. Vaststelling van de omvang van de legitimaire massa van de nalatenschap. Waarde van een woning. Informatie. Waardering van een onderneming. Aangifte erfbelasting. Onderzoek van deskundige noodzakelijk?

De rechter oordeelt als volgt.

Eiser heeft een rechtmatig belang bij het kunnen beschikken over gegevens om de hoogte van zijn erfdeel, gelijk aan de legitieme portie, te kunnen vaststellen.

Op grond van artikel 3:166 BW heeft hij recht op verstrekking van deze informatie door andere erfgenamen voor zover zij daar over beschikken.

Gedaagde stelt dat het zuivere saldo van de nalatenschap van erflater hfl. 261.510,00 bedroeg.

Op basis van dat bedrag heeft gedaagde, als vereffenaar van de nalatenschap van haar moeder, het bedrag vastgesteld van het erfdeel – de legitieme portie – van eiser in de nalatenschap van erflater.

Zij baseert dit bedrag op de aangifte erfbelasting die haar moeder heeft gedaan na het overlijden van erflater.

Meer of andere gegevens zijn haar niet bekend en zijn door haar niet aangetroffen in de administratie van erflaatster, aldus gedaagde.

Dat gedaagde over meer of andere gegevens beschikt, heeft de rechtbank niet kunnen vaststellen.

Verwezen wordt naar hetgeen hierover in het vonnis in incident is overwogen.

Eiser stelt dat het saldo van de nalatenschap hoger is dan het door gedaagde bepaalde bedrag en heeft zijn vorderingen ingesteld om dit te kunnen vaststellen.

Eiser is schuldeiser in de nalatenschap van erflaatster.

Indien de omvang van de nalatenschap van erflater en het bedrag waarop eiser uit hoofde van zijn erfdeel aanspraak kan maken volgens eiser hoger is dan de door gedaagde als vereffenaar in de nalatenschap van erflaatster vastgestelde bedragen, ligt de stelplicht en de bewijslast hieromtrent bij eiser.

Het feit dat door erflaatster geen boedelbeschrijving is opgesteld, maakt niet dat reeds daarom een deskundigenonderzoek dient te worden gelast.

Los van de vraag of eiser in dit kader recht heeft op een deskundigenonderzoek zoals dat door hem wordt gevorderd, zal aannemelijk moeten zijn dat de waarde van de nalatenschap van erflater zoals die in de aangifte erfbelasting staat en die door gedaagde wordt gehanteerd, niet juist is.

Gedaagde heeft in haar verweer aangevoerd dat zij niet over andere informatie beschikt, dat de aangifte erfbelasting door een professioneel belastingadvieskantoor is gedaan en dat de Belastingdienst daarmee heeft ingestemd.

De Belastingdienst heeft bij de controle van deze aangifte de beschikking over verschillende mogelijkheden om de juistheid van de vermelde bedragen te verifiëren, zoals bijvoorbeeld inzage in het register van het Kadaster en in banktegoeden.

Gelet op het feit dat – zoals door gedaagde is aangetoond met de verwijzing naar de elementennota – de Belastingdienst de aangifte heeft goedgekeurd, maakt aannemelijk dat de daarin vermelde bedragen correct zijn.

Daarnaast heeft gedaagde bij conclusie van antwoord onderbouwd dat de in de aangifte opgenomen waarde van de panden een reële waarde is, gelet op de koopsom van die panden in 2020 en de algemene prijsontwikkeling die de panden blijkens onderzoek van het NVM in de tussenliggende tijd hebben doorgemaakt en die overeenkomt met de waardestijging van deze panden.

Naar het oordeel van de rechtbank bestaat er gelet daarop geen aanleiding om de door gedaagde gehanteerde waarde van de panden in twijfel te trekken.

Eiser heeft van zijn zijde en ter ontzenuwing van hetgeen gedaagde ter verweer heeft aangevoerd niet onderbouwd dat de waarde hoger zou moeten zijn.

Gelet daarop bestaat er naar het oordeel van de rechtbank geen reden voor een nader onderzoek naar de waarde, zodat reeds om die reden geen aanleiding bestaat voor het bevelen van een deskundigenonderzoek, zeker niet op kosten van gedaagde.

De vordering wordt derhalve afgewezen.

Ten aanzien van het ondernemingsvermogen is door eiser de overeenkomst overgelegd die door erflaatster als executeur van de nalatenschap van erflater met A op 20 december 2001 is gesloten met betrekking tot de verkoop aan A van het aandeel van erflater in de onderneming.

Deze overeenkomst is hem inmiddels, korte tijd voor de mondelinge behandeling, verstrekt door het notariskantoor waar de akte destijds is gepasseerd.

Op basis daarvan stelt hij dat het vermogen van de onderneming veel hoger was dan in de aangifte erfbelasting is opgenomen, omdat naast het in die overeenkomst opgenomen bedrag van het kapitaal van erflater, dat gelijk is aan het in de aangifte genoemde bedrag voor de waarde van de onderneming, ook een bedrag is opgenomen voor het aandeel in de meerwaarde van het bedrijfspand en een goodwill-aandeel, en deze bedragen niet terugkomen in de aangifte.

Van de zijde van gedaagde is bij de mondelinge behandeling verklaard dat deze overeenkomst niet bij de stukken van erflaatster is aangetroffen en de inhoud haar onbekend was.

Wat er met de meerwaarde pand wordt bedoeld kan zij niet duiden, want die zit normaal gesproken al in het ondernemingsvermogen.

De goodwill kan zij ook niet duiden.

Zij stelt zich op het standpunt dat het de bij de overeenkomst betrokken partijen vrij stond af te rekenen zoals zij dat goed achtten.

Dat wil niet zeggen dat dit het ondernemingsvermogen was, aldus gedaagde.

Daar deze overeenkomst is gesloten voor de datum van de aangifte, acht de rechtbank aannemelijk dat de Belastingdienst daarmee bekend was.

Naar het oordeel van de rechtbank bestaat er gelet daarop geen aanleiding om de door gedaagde gehanteerde waarde van de onderneming in twijfel te trekken.

Eiser heeft van zijn zijde en ter ontzenuwing van het dienaangaande door gedaagde gevoerde verweer niet onderbouwd dat de waarde hoger zou moeten zijn.

Gelet daarop bestaat er naar het oordeel van de rechtbank geen reden voor een nader onderzoek naar de waarde en is er reeds om die reden geen aanleiding voor het bevelen van een deskundigenonderzoek.

De vordering wordt daarom afgewezen.

Tot hetzelfde oordeel komt de rechtbank ten aanzien van het gevorderde onderzoek naar de waarde van de voertuigen.

Ook hier heeft eiser niet onderbouwd dat de in de aangifte vermelde waarde niet juist kan zijn.

De door hem daartoe overgelegde advertenties van internet kunnen daartoe niet dienen, alleen al omdat het daarbij om de huidige waardes gaat.

Ook deze vordering zal worden afgewezen.

Daar in het vonnis in incident de vordering tot het verstrekken van informatie en/of het tekenen van de volmacht is afgewezen, kunnen deze vorderingen hier – in de hoofdzaak – niet alsnog worden toegewezen.

De vorderingen worden daarom afgewezen.

De vordering tot veroordeling van gedaagde tot het voldoen aan eiser van het op grond van de verstrekte informatie berekende bedrag van het erfdeel van eiser in de nalatenschap van erflater, wordt eveneens afgewezen.

Nadat in het kader van de vereffening van de nalatenschap van erflaatster het bedrag van de vordering van eiser is vastgesteld, zal in dat kader dienen te worden bepaald welk bedrag kan worden uitbetaald en zal na afronding van alle vereisten waar in het kader van een vereffening aan dient te worden voldaan, tot uitkering kunnen worden overgegaan.

Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.

Heeft u een vraag aan onze advocaat verdeling erfenis over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat verdeling erfenis op 020-3980150.

Wilt u meer weten over de verdeling van een erfenis, bezoek dan onze website over de verdeling van een erfenis. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.