De Advocaat-Generaal bij het Parket bij de Hoge Raad heeft onlangs de vraag besproken of een levensverzekering wel of niet in een nalatenschap valt.
Deze zaak betreft de vaststelling van de omvang van de in art. 4:13 lid 3 BW bedoelde geldvorderingen van de (stief)kinderen van de erflater op de langstlevende echtgenoot (art. 4:15 lid 1 BW).
In geschil is of bij het bepalen van de geldvorderingen rekening moet worden gehouden met een bedrag van € 400.000 dat met het overlijden van erflater krachtens een levensverzekering tot uitkering is gekomen.
Erfrecht. Verdeling van een nalatenschap. Levensverzekering. Valt de levensverzekering in de nalatenschap? Begunstiging. Verpanding van de levensverzekering aan de bank. Hypotheekschuld. Subrogatie. Verrekening.
De A-G overweegt als volgt.
De beoogde verpanding van de levensverzekering aan de bank strekt ertoe de bank zekerheid te verschaffen over de aanwending van het bedrag dat de levensverzekeraar uitkeert.
Door verpanding is de bank (onder meer) bevoegd om nakoming te vorderen van de levensverzekeraar en om de betaling van de levensverzekeraar in ontvangst te nemen (art. 3:246 lid 1 BW en vgl. art 7:971 lid 2 BW), waarna het pandrecht op het geïnde bedrag komt te rusten (art. 3:246 lid 5 BW).
Wanneer de pandhouder mede de zekerheid wil dat de uitkering aan hem toekomt, zal hij moeten zorgen dat hij tijdig als begunstigde wordt aangewezen.
Wanneer de bank begunstigde is, ontvangt zij op grond van een eigen recht de uitkering uit de levensverzekering.
Na verrekening met de hypothecaire schuld door de bank, valt vervolgens, bij een huwelijkse gemeenschap, de verminderde schuld in de ontbonden huwelijkse gemeenschap, waartoe de nalatenschap (de erfgenamen) en de langstlevende echtgenote ieder voor de helft gerechtigd zijn.
Daardoor komt de levensverzekering indirect mede ten goede aan de erfgenamen bij het bepalen van de omvang van hun geldvorderingen, waarbij immers met een lagere hypothecaire schuld moet worden gerekend.
Met een door de echtgenoot-begunstigde aan de bank afgegeven zogenaamde partnerverklaring wordt beoogd te voorkomen dat de levensverzekeringsuitkering indirect mede aan de erfgenamen ten goede komt.
Met deze verklaring wordt de bank gemachtigd om aan de levensverzekeraar uitbetaling aan de bank te vragen van hetgeen de verzekeraar aan de echtgenoot-begunstigde verschuldigd is (in ruil waarvoor de bank afziet van haar aanwijzing als begunstigde).
De echtgenoot-begunstigde heeft in deze constructie een eigen recht op de uitkering; de uitkering valt in haar vermogen.
Heeft de echtgenoot-begunstigde een eigen recht op de uitkering uit de levensverzekering, maar wordt deze uitkering, overeenkomstig de partnerverklaring, door de levensverzekeraar aan de bank betaald, dan wordt daarmee op de hypothecaire schuld afgelost ten laste van het vermogen van de echtgenoot-begunstigde.
Bij een huwelijkse gemeenschap valt dan de oorspronkelijke (en niet de afgeloste) schuld in de ontbonden gemeenschap en voor de helft in de nalatenschap.
De uitkering uit de levensverzekering is dan dus niet indirect mede ten goede gekomen aan de erfgenamen.
Omdat de aflossing van de hypothecaire schuld met het bedrag van de uitkering geschiedt ten laste van het vermogen van de echtgenoot-begunstigde, wordt de echtgenoot-begunstigde gesubrogeerd in de rechten van de schuldeiser van de hypothecaire lening, voor zover zij op die lening meer heeft afgelost dan in haar onderlinge verhouding met de erflater aangaat, zodat hij/zij een vordering op de nalatenschap verkrijgt.
Wilt u de gehele conclusie bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat verdeling erfenis over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat verdeling erfenis op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de verdeling van een erfenis, bezoek dan onze website over de verdeling van een erfenis. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.