De Advocaat-Generaal bij het Parket bij de Hoge Raad heeft op 26 juni 2020 de overeenkomst van bruikleen besproken.
Eisers tot cassatie behoren tot de erfgenamen van Franz Koenigs, de grondlegger van de Collectie Koenigs in het museum Boijmans van Beuningen.
De erfgenamen vorderen in deze procedure onder meer een verklaring voor recht dat de erfgenamen van Franz Koenigs eigenaar zijn van de Werken.
Goederenrecht. Procesrecht. Erfrecht. Bruikleen. Lening. Eigendom. Rechtsvermoeden. Bewijslastverdeling.
De A-G concludeert als volgt.
Een bruikleenovereenkomst brengt mee dat de bruiklener in goederenrechtelijke zin houder van de uitgeleende zaak voor de uitlener is (art. 3:107 BW).
De uitlener is middellijk bezitter en eigenaar van de zaak.
Indien de uitlener overlijdt, terwijl hij op dat moment bezitter en eigenaar van de zaak is, gaan het bezit (art. 3:116 en 4:182 lid 1 BW) en de eigendom (art. 4:182 lid 1 BW) over op zijn erfgenamen.
Een bruikleenovereenkomst brengt verder mee dat de bruiklener in verbintenisrechtelijke zin onder meer verplicht is om de zaak bij het einde van de overeenkomst aan de uitlener terug te geven (art. 7A:1777 BW).
Indien de uitlener overlijdt, terwijl hij op dat moment uitlener van de zaak is, loopt de bruikleenovereenkomst in beginsel door (art. 7A:1780 lid 1 BW), zodat de erfgenamen treden in de positie van de uitlener (zoals ook volgt uit art. 4:182 lid 1 en 6:249 BW).
Hoewel de bruikleen dus zowel goederenrechtelijke als verbintenisrechtelijke rechtsgevolgen heeft, draait de discussie over de bewijslastverdeling in deze zaak om de goederenrechtelijke kant van de zaak.
Indien een eigenaar een zaak terugvordert (revindiceert in de zin van art. 5:2 BW), dan kan hij in het algemeen ermee volstaan te stellen dat hij eigenaar is.
Wordt evenwel de eigendom van de zaak gemotiveerd bestreden door de verweerder, dan zal de eiser in de regel feiten en omstandigheden moeten stellen en bewijzen die het ontstaan van zijn recht ten gevolge hebben.
Dit volgt uit de hoofdregel van art. 150 Rv: de partij die zich beroept op rechtsgevolgen van door haar gestelde feiten of rechten, draagt de bewijslast van die feiten of rechten.
Het voorgaande geldt ook indien geen teruggave van de zaak wordt gevorderd, maar een verklaring voor recht dat de eigendom van de zaak bij de eiser berust.
Het is denkbaar dat de eiser die zijn eigendom moet bewijzen, kan profiteren van de vermoedens van art. 3:109 BW (“Wie een goed houdt, wordt vermoedt dit voor zichzelf te houden”, dat wil zeggen bezitter te zijn) en art. 3:119 lid 1 BW (“De bezitter van een goed wordt vermoed rechthebbende te zijn.”), maar dit zal afhangen van de omstandigheden van het geval.
Deze vermoedens werken van rechtswege.
Om deze vermoedens te weerleggen is tegendeelbewijs vereist.
De eiser profiteert niet van de bewijsvermoedens van art. 3:109 en 3:119 BW indien de verweerder stelt bezitter te zijn van de zaak.
De bewijsvermoedens werken dan in het voordeel van de verweerder.
De eiser dient feiten en omstandigheden te stellen en bij tegenspraak te bewijzen waaruit voortvloeit dat de stelling van de verweerder dat zij de eigendom van de goederen heeft verkregen, onjuist is.
Het staat de rechter die over de feiten oordeelt echter vrij om op grond van hetgeen over en weer is gesteld en de verdere omstandigheden van het geval te oordelen dat het vermoeden dat de bezitter eigenaar is, zodanig is weerlegd dat de bezitter zijn gepretendeerde eigendomsrecht nader zal hebben te bewijzen.
Wilt u de gehele conclusie bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat verdeling erfenis over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, of over een overeenkomst van bruikleen, belt u dan gerust onze advocaat verdeling erfenis op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de verdeling van een erfenis, bezoek dan onze website over de verdeling van een erfenis. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.