De Rechtbank Rotterdam heeft enige tijd geleden uitspraak gedaan over de vraag of erflaatster in staat was haar wil te bepalen bij gestelde misbruik van omstandigheden.
Volgens eisers was erflaatster niet meer in staat zelf haar vermogen te beheren en deed gedaagde vanaf het overlijden van de vader feitelijk de financiële administratie.
Aan de orde is de vraag of gedaagde gehouden is rekening en verantwoording af te leggen over het door haar gevoerde beheer over het vermogen van erflaatster.
Gedaagde betwist dat zij rekening en verantwoording over het vermogen van erflaatster moet afleggen aan eisers.
Erflaatster is tot het laatste moment helder van geest geweest.
Zij was in staat haar wil te bepalen en was bekwaam en bevoegd om naar eigen inzicht over haar vermogen te beschikken.
Erfrecht. Misbruik van omstandigheden. Was erflaatster in staat haar wil te bepalen? Afleggen van rekening en verantwoording?
De rechter oordeelt als volgt.
Volgens vaste rechtspraak kan een verplichting tot het doen van rekening en verantwoording worden aangenomen indien tussen partijen een rechtsverhouding bestaat of heeft bestaan krachtens welke de een jegens de ander verplicht is om zich omtrent de behoorlijkheid van enig vermogensrechtelijk beleid te verantwoorden.
Een zodanige verhouding kan voortvloeien uit de wet, een rechtshandeling of het ongeschreven recht (HR 2 december 1994, NJ 1995/548; HR 8 december 1995, NJ 1996/274; HR 13 mei 2005, HR:2005:AS4167; HR 9 mei 2014, HR:2014:1089).
De enkele omstandigheid dat een volmacht is verleend, brengt niet met zich dat de gevolmachtigde rekening en verantwoording moet afleggen aan de volmachtgever of diens rechtsopvolgers.
Of het doen van rekening en verantwoording verplicht is, is afhankelijk van de omstandigheden van het geval, zoals de aanleiding voor het financiële beheer, de verhouding tussen volmachtgever en gevolmachtigde, het gebruik in familierelaties, de mate waarin de gevolmachtigde zelfstandig kon handelen, de mate waarin de volmachtgever de handelingen van de gevolmachtigde kon overzien en voor zijn belangen kon opkomen en de aard en de inhoud van de handelingen (Hof Amsterdam, 13 februari 2018, GHAMS:2018:470).
Uit vaste rechtspraak volgt dat geen rekening en verantwoording aan erfgenamen hoeft te worden afgelegd als niet is komen vast te staan dat een erflater ten tijde van de volmachtsverlening en bij gebruikmaking van de volmacht niet in staat was zijn wil te bepalen en erflater bij leven geen aanleiding had gezien om de gevolmachtigde ter verantwoording te roepen. (HR 13 mei 2005, HR:2005:AS4167).
Tijdens de comparitie van partijen hebben partijen verklaard het eens te zijn over de mentale toestand van erflaatster: zij was tot op het laatste moment helder van geest.
Tevens staat vast dat erflaatster bij leven geen aanleiding heeft gezien om gedaagde ter verantwoording te roepen.
Dat erflaatster, zoals door eisers is aangevoerd, gedaagde mogelijk niet om rekening en verantwoording heeft gevraagd omdat zij geen wetenschap had van alle handelingen van gedaagde, kan niet meer in rechte worden vastgesteld.
Uit het enkele feit dat erflaatster aan gedaagde een volmacht heeft afgegeven met betrekking tot haar ING-betaalrekening, vloeit nog niet voort dat gedaagde gehouden is tot het afleggen van rekening en verantwoording.
De wet bevat geen verplichting tot het afleggen van rekening en verantwoording in geval van een volmacht.
Dit zou anders zijn indien er sprake zou zijn geweest van een overeenkomst van opdracht ex artikel 7:400 lid 1 BW, immers op grond van het bepaalde in artikel 7:403 lid 2 BW moet een opdrachtnemer rekening en verantwoording afleggen.
Daarvan is echter niet gebleken.
De omstandigheid dat gedaagde geldopnames deed, haar hielp met haar financiële administratie en dat de dochter van gedaagde, al dan niet tezamen met gedaagde, de belastingaangiften voor erflaatster deed, maakt volgens de rechtbank niet dat sprake is geweest van een overeenkomst van opdracht.
Evenmin volgt uit het afgeven van een volmacht automatisch dat de gevolmachtigde het beheer heeft gevoerd.
Het is voldoende aannemelijk geworden dat erflaatster zelf het beheer over haar vermogen voerde.
Erflaatster verkeerde tot aan haar overlijden in een goede geestelijke gezondheid.
Weliswaar heeft gedaagde haar geholpen met geldopnames en de financiële administratie, maar het is voldoende aannemelijk geworden dat deze geldopnames op verzoek van erflaatster zijn gedaan.
De rechtbank acht de door eisers overgelegde verklaringen onvoldoende om te komen tot een ander oordeel.
Niet is komen vast te staan dat, zoals eisers stellen, erflaatster het beheer over haar vermogen volledig uit handen heeft gegeven aan gedaagde.
Tevens zijn er geen aanwijzingen voor wilsonbekwaamheid waardoor erflaatster de handelingen van gedaagde niet meer heeft kunnen overzien of zij niet voor haar belangen kon opkomen.
Nu niet is komen vast te staan dat erflaatster geen zicht had op haar financiën, wordt aangenomen dat de door gedaagde gedane geldopnames van de ING-betaalrekening met instemming van erflaatster zijn verricht.
Van feiten en omstandigheden die erop duiden dat gedaagde de door haar opgenomen gelden vervolgens wederrechtelijk heeft toegeëigend is niet gebleken.
Een en ander leidt tot de beslissing dat de vordering tot het afleggen van rekening en verantwoording zal worden afgewezen.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat verdeling erfenis over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, of over giften of schenkingen in het erfrecht, belt u dan gerust onze advocaat verdeling erfenis op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de verdeling van een erfenis, bezoek dan onze website over de verdeling van een erfenis. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.