Het Gerechtshof Amsterdam heeft op 29 maart 2022 uitspraak gedaan over de vraag of een legaat in een testament rechtsgeldig door een notaris tot stand was gebracht.
De moeder van klagers is nog in leven.
Moeder was in algehele gemeenschap van goederen gehuwd met de vader van klagers (hierna te noemen: erflater).
Uit een eerder huwelijk van erflater zijn twee kinderen geboren.
Erflater is overleden met achterlating van moeder en zijn vier kinderen als zijn erfgenamen
De nalatenschap van erflater is afgewikkeld door de voorganger van de notaris.
Op 10 juni 1992 is een verdelingsakte gepasseerd.
Daarin is vermeld dat moeder in de te verdelen massa is gerechtigd voor de helft krachtens huwelijksvermogensrecht en voor 1/5 gedeelte in de andere helft krachtens erfrecht.
Aan de akte is een lijst gehecht waarop roerende zaken staan vermeld die onverdeeld zijn gebleven.
Aan moeder is ter uitvoering van het testament van erflater het vruchtgebruik van die onverdeelde roerende zaken afgegeven.
Het standpunt van klagers is dat de notaris het testament niet mocht opstellen omdat de gelegateerde roerende zaken geen eigendom van moeder waren.
Erfrecht. Testament. Zorgplicht van de notaris jegens de testateur. Afgifte van een legaat. Is het legaat rechtsgeldig bij ontbreken van eigendom van roerende zaken?
De rechter oordeelt als volgt.
Het standpunt van klagers dat de notaris het testament niet mocht opstellen omdat de gelegateerde roerende zaken geen eigendom van moeder waren en de notaris wist dat dit het geval was, is niet juist.
De roerende zaken op de lijst zijn voor de helft in vruchtgebruik bij moeder.
Bij haar overlijden komen zij toe aan de erfgenamen.
Het onverdeeld zes/tiende deel van de overige goederen op de lijst was eigendom van moeder.
De overige roerende zaken, huisraad, meubels etc. zijn op grond van de verdelingsakte in eigendom van moeder gekomen.
Bovendien zijn er in de loop der tijd spullen aangeschaft die gezamenlijke eigendom zijn geworden van moeder en X, omdat zij die gezamenlijk hadden betaald.
De door klagers overgelegde brief van de voorganger van de notaris kende zij niet bij het opstellen van het testament.
Deze brief hoefde zij ook niet te kennen omdat de notaris uit diende te gaan van hetgeen in de verdelingsakte stond.
Daaruit volgt dat zes/tiende aandeel van de roerende zaken vermeld op de lijst tot het vermogen van moeder behoort, namelijk de helft op grond van het huwelijksvermogensrecht en een/tiende deel op grond van het erfrecht.
Deze goederenrechtelijke situatie is met moeder besproken en moeder begreep dat zij maar zes/tiende deel kon legateren.
Moeder kon over dat aandeel beschikken in haar testament en dat heeft zij ook gedaan.
Meer of iets anders heeft zij niet geregeld in haar testament.
Overigens verbiedt de wet niet een legaat te maken van zaken waarin de testateur slechts een onverdeeld aandeel heeft of die in het geheel niet van de testateur zijn.
Artikel 4:49 lid 1 BW bepaalt voor dat geval dat zo’n legaat vervalt voor zover die zaken bij het openvallen van de nalatenschap daartoe niet behoren, tenzij uit het testament anders is af te leiden.
De notaris heeft op de mondelinge behandeling bij het hof verklaard dat zij met moeder de goederenrechtelijke situatie van het schilderij en de glazen kast heeft besproken, dat moeder dat begreep en dat het legaat van het schilderij en de glazen kast telkens het onverdeeld aandeel van moeder in die zaken betreft.
Het hof merkt op dat dit niet met zoveel woorden in het testament staat.
Daarin is sprake van het schilderij en de glazen kast zonder aanduiding van het aandeel van moeder daarin.
Wat daarvan ook zij, de wet verbiedt als gezegd een dergelijk legaat niet.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat verdeling erfenis over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, of over de afgifte van een legaat, belt u dan gerust onze advocaat verdeling erfenis op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de verdeling van een erfenis, bezoek dan onze website over de verdeling van een erfenis. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.