De Rechtbank Gelderland heeft op 25 augustus 2021 uitspraak gedaan over de vraag of een testament ten aanzien van de legaten nietig was wegens wilsonbekwaamheid (dementie) bij de erflater.
Gedaagden hebben gevorderd dat de rechtbank het testament van erflaatster nietig verklaart voor wat betreft de legaten aan de kleinkinderen omdat moeders geestvermogens blijvend althans tijdelijk gestoord waren bij het opmaken van het testament zodat een met de verklaring overeenstemmende wil wordt geacht te hebben ontbroken aangezien de stoornis een redelijke waardering van de belangen van erflaatster heeft belet.
Erfrecht. Wilsonbekwaamheid wegens dementie? Nietig testament ten aanzien van de legaten?
De rechter oordeelt als volgt.
Tot uitgangspunt strekt dat indien is vast komen te staan dat een met de verklaring overeenstemmende wil van iemand wordt geacht te ontbreken omdat deze een geestelijke stoornis had zoals bedoeld in artikel 3:34 lid 1 BW, op grond van artikel 3:34 lid 2 BW het gevolg is dat de rechtshandeling vernietigbaar is, tenzij het om een eenzijdige rechtshandeling gaat die niet tot een of meer bepaalde personen gericht was; deze rechtshandeling wordt door het ontbreken van de wil nietig.
Onder deze laatste regel valt bijvoorbeeld een testament (vgl. Hoge Raad, 13 februari 2015, HR:2015:311, NJ 2015/350).
Gevolg van de door gedaagden gestelde ontbrekende wil van erflaatster zou nietigheid van het volledige testament zijn.
Het wilsgebrek brengt met zich dat aan partiële nietigheid (zoals voorzien in artikel 3:41 BW) niet wordt toegekomen.
In de woorden van eiser kan een testament niet “een beetje nietig zijn” als geoordeeld moet worden dat erflaatster niet voldoende in staat was haar wil te bepalen.
Dat uitgangspunt is juist.
Gedaagden hebben naar aanleiding van dit verweer hun eis in reconventie op dit punt ook niet vermeerderd of gewijzigd, in die zin dat de nietigheid van het testament zou worden uitgesproken.
Dit brengt met zich dat de gevorderde partiële nietigheid niet aan de orde kan zijn wegens het ontbreken van enige wettelijke grondslag.
De vordering ligt daarom reeds voor afwijzing gereed.
Niet gesteld noch gebleken is dat er andere vernietigingsgronden zijn die ertoe leiden dat de bepalingen over de legaten aan de kleinkinderen geen toepassing zouden vinden.
Dit leidt ertoe dat de vordering wordt afgewezen.
Overigens en ten overvloede zou de vordering ook afgewezen worden indien algehele nietigheid van het testament zou zijn gevorderd.
Tussen partijen staat vast dat erflaatster in 2007 of 2008 de diagnose Alzheimer kreeg en dat zij voordien een hersenkneuzing heeft gehad.
Betwist is echter de lezing van gedaagden dat de Alzheimer ten tijde van het opmaken van het testament ver gevorderd was en dat dit moeder belette haar wil voldoende te bepalen.
Dit is ook niet gebleken en gedaagden hebben hier geen onderbouwing van overgelegd terwijl de stelplicht en de bewijslast ter zake op hen rust.
Er is geen verklaring van een arts of behandelaar waaruit blijkt dat moeder ten tijde van het verlijden van het testament haar wil niet meer kon bepalen.
De diagnose Alzheimer betekent niet automatisch de diagnose “wilsonbekwaam”, zoals gedaagde stelt.
De handelingen die op of omstreeks het passeren van het testament door moeder zijn verricht spreken enige wilsonbekwaamheid ook tegen.
Moeder heeft in 2008 volmacht gegeven aan betrokkene en het praktijkgebouw verkocht.
Daarbij komt dat erflaatster tot 2011 zelfstandig heeft gewoond en in dat jaar is verhuisd naar een beschermd wonen complex.
Gedaagden hebben derhalve onvoldoende onderbouwd gesteld dat de stoornis de redelijke waardering van de belangen heeft belet.
Dit komt voor hun risico.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat verdeling erfenis over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat verdeling erfenis op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de verdeling van een erfenis, bezoek dan onze website over de verdeling van een erfenis. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.