De Rechtbank Noord-Holland heeft op 28 juli 2021 uitspraak gedaan over de uitleg van de omvang van een legaat in een testament.
De kern van het geschil tussen partijen betreft de vraag naar de omvang van het door erflater aan eiseres toegekende legaat.
Beide partijen hebben vorderingen dienaangaande ingesteld.
De rechtbank ziet in de nauwe samenhang tussen de vorderingen in conventie en in reconventie aanleiding die vorderingen gezamenlijk te behandelen.
Erfrecht. Legaat in testament. Afwikkeling van een legaat. Omvang van het legaat. Uitleg. Vruchtgebruik. Verschillende vermogensbestanddelen van nalatenschap.
De rechter oordeelt als volgt.
De rechtbank stelt voorop dat bij de uitleg van een uiterste wilsbeschikking dient te worden gelet op de verhoudingen die de uiterste wil kennelijk wenst te regelen, en op de omstandigheden waaronder de uiterste wil is gemaakt.
Daarbij geldt dat aan uitleg pas wordt toegekomen wanneer de bewoordingen van een testament onduidelijk zijn.
In het testament van erflater is bepaald dat aan eiseres wordt gelegateerd: “een bedrag in contanten overeenkomend met 25% van mijn nalatenschap en het vruchtgebruik over mijn aandeel in de door ons gemeenschappelijk bewoonde woning ten tijde van mijn overlijden”.
De rechtbank vindt geen aanleiding de uitleg van gedaagden te volgen.
Door gedaagden is, met voorbijgaan aan de letterlijke tekst van de uiterste wil, slechts gekeken naar de middels interpretatie door hem gevonden strekking van de uiterste wil.
De bewoordingen waarin erflater het legaat heeft gemaakt, ondersteunen de uitleg van gedaagde bepaald niet.
Het testament spreekt immers over “25% van de nalatenschap en het vruchtgebruik van de woning”.
Aangezien de bewoordingen van het testament naar het oordeel van de rechtbank duidelijk zijn, is er naar geldend recht geen ruimte voor interpretatie en dient de uiterste wil zoveel mogelijk naar de letter te worden gevolgd.
Daaruit blijkt – het woord ‘en’ wordt gebruikt – dat het legaat in contanten los staat van het vruchtgebruik van de woning.
Zou het de bedoeling van erflater zijn geweest dat de waarde van het vruchtgebruik van de omvang van het legaat werd afgetrokken, dan had het voor de hand gelegen dat erflater dat met zoveel woorden in zijn testament had bepaald.
De rechtbank hecht ook belang aan de door eiseres in het geding gebrachte verklaring van erfrechtdeskundige Ebben, inhoudende dat het gebruikelijk is – tenzij anders is bepaald (wat hier niet het geval is) – dat de gehele nalatenschap inclusief woning, exclusief vruchtgebruik telt als grondslag voor de berekening van de omvang van het legaat.
Dat het vruchtgebruik geen rol speelt bij waardering van goederen uit de nalatenschap kan ook worden afgeleid uit artikel 4:29 lid 1 BW.
Dit artikel geeft eiseres namelijk een zelfstandige grondslag voor een recht op vruchtgebruik.
Aan dit alles kan nog worden toegevoegd dat gedaagden zijn stelling dat met het aanvaarden van het vruchtgebruik door eiseres, het vruchtgebruik als een last moet worden meegenomen in de berekening van de hoogte van de verkrijging ook niet heeft onderbouwd.
Verder is relevant dat, anders dan in de door gedaagden aangehaalde jurisprudentie het geval was, het vruchtgebruik van de woning pas inging na het overlijden van erflater en slechts voor een beperkte periode van maximaal vier jaar gold en dat de woning bij verkoop aan een derde onbelast en onbezwaard zou zijn.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat verdeling erfenis over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, of over de afgifte van legaten, belt u dan gerust onze advocaat verdeling erfenis op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de verdeling van een erfenis, bezoek dan onze website over de verdeling van een erfenis. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.